Tegen artrose bij paarden

Normal 13bd6fa969959cc7416cae24782a009ba5869739
van totaal € 15.000 (30%)

 

"Toen Bles op een dag een hindernis weigerde, wist ik dat iets niet goed zat." Samantha, eigenaress en amazone van Bles, moet even slikken, voordat ze doorgaat met vertellen. "Bles was niet altijd even makkelijk onder het zadel. Maar ze wilde altijd wel. Vooral springen vond ze prachtig. Oortjes daarop, en gaan. Stoppen deed ze werkelijk nooit."

Tot de dag dat Bles wél stopte voor een hindernis. Voor Samantha een erg zwarte dag.

De volgende dag kwam de diagnose: artrose. En daarmee ook het einde aan de springcarrière van Bles en Samantha.

Samantha wijst naar haar favoriete foto. Stiekem veegt ze een traan van haar wang: "Dit waren wij, voor Bles artrose kreeg."  

 

Het verhaal van Samantha en Bles is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. We hebben slechts de namen veranderd. Sterker nog, menig paardeneigenaar zou zich er zelf terug in kunnen zien. 

Gewrichtsschade en artrose gaan gepaard met veel pijn en beperkingen in de bewegingsvrijheid. Voor (sport)paarden betekent het bovendien vaak arbeidsongeschiktheid en verkort het soms zelfs hun leven. Het onderzoeken van de onderliggende oorzaken van gewrichtsaandoeningen, het verbeteren van de diagnose, en het ontwerpen en testen van nieuwe behandelmethoden is daarom van groot belang voor paarden zoals Bles.

In dit project willen de onderzoekers van de faculteit Diergeneeskunde inzicht verkrijgen in het zeer complexe ziekteproces van artrose. Hiermee willen zij de eerste essentiële stappen zetten in een traject naar het stellen van betere, snellere diagnoses en het ontwikkelen van de meest effectieve behandelmethodes.

Vrienden Diergeneeskunde wil ze hierbij helpen. Help jij mee?  

Hoeveel kan je doen in je eendje? Samen maken we het verschil!

 

Waarom dit project? 

Schade aan gewrichtskraakbeen is een ernstig probleem dat in veel gevallen op den duur leidt tot blijvende invaliditeit en arbeidsongeschiktheid. Gewrichtsschade en artrose komt ook veel voor bij paarden, zowel bij dieren die recreatief gehouden en bereden worden als bij professionele spring- en dressuurpaarden, en leidt tot pijn, stijfheid en kreupelheid. In de praktijk betekenen problemen aan de gewrichten voor veel paarden een vroegtijdig einde van hun carrière en daarmee vaak ook hun leven.

De diagnose is vaak lastig. Kraakbeen is niet zichtbaar op een röntgenfoto en er is aanvullende informatie van een MRI-scan of echografie nodig om vast te stellen of er sprake is van kraakbeenschade. Daarnaast zijn ook de behandelmogelijkheden voor gewrichtsklachten zeer beperkt. De beschikbare medicijnen hebben vaak alleen een kortdurend effect op de pijn, maar nemen de oorzaak niet weg. Daarom is onderzoek naar de oorzaken en behandeling van gewrichtsschade bij paarden van groot belang.

Bij patiënten met artrose is er naast afwijkingen aan kraakbeen en bot ook vaak een ontstekingsreactie in het gewricht aanwezig die samengaat met pijn en snellere verergering van de ziekte. We spreken bij artrose van een zogenaamde ‘steriele ontsteking’ ofwel inflammatie, waarbij er geen bacteriën in het gewricht aanwezig zijn, maar het immuunsysteem, om nog onbekende reden, geactiveerd raakt. Als we deze ontsteking kunnen behandelen zouden we hiermee dus zowel de symptomen (pijn) als de schade aan het gewricht kunnen verminderen. Er is echter maar weinig bekend over welke processen bij paarden precies betrokken zijn bij de ontstekingsreacties in het gewricht.

Van het onderzoek bij mensen weten we dat er verschillende soorten immuuncellen betrokken zijn bij de onstekingsreactie in het gewricht maar dat de belangrijkste de macrofagen zijn. Deze cellen fungeren normaal als ‘afvaleters’ en ruimen ziekteverwekkers, en beschadigde cellen op. Maar macrofagen blijken veel meer functies te kunnen hebben, met name bij ontstekingen en weefselschade. Bij mensen, zijn er een aantal stoffen bekend die een belangrijke bijdrage leveren aan het veroorzaken van artrose, die gemaakt worden door macrofagen.

Bij paarden is er echter nog maar weinig bekend over hoe de macrofagen er uit zien en of ze dezelfde factoren maken als bij mensen. Als we daar meer over weten kunnen we op zoek gaan naar een specifieke behandeling die gericht is tegen de macrofagen.

 

Wat is het doel van het project? 

Het doel van dit project is inzicht krijgen in de macrofagen bij paarden, en dan met name macrofagen die aanwezig zijn bij gewrichtsschade en ontstekingsreacties. We weten dat macrofagen een belangrijke rol spelen in het ziekteproces maar er is nog niet veel bekend over hoe deze cellen er bij paarden, en andere gezelschapsdieren, uit zien en of ze gelijkenis vertonen met de macrofagen die bij mensen gevonden zijn. Daarom zijn er momenteel maar zeer beperkt technieken beschikbaar om onderzoek te doen met paarden macrofagen en is het lastig om gericht behandelingsstrategien te ontwikkelen. 

Als we de macrofagen in kaart hebben gebracht kunnen we daarmee:

  1. Beter begrijpen welke macrofagen en welke stoffen bijdragen aan artrose zodat we de onderliggende oorzaken verder kunnen onderzoeken.
  2. Methoden ontwikkelen om de macrofagen makkelijker te traceren in paarden tijdens een ontstekingsreactie of artrose en daardoor betere diagnose mogelijk maken.
  3. Gerichte behandelingen ontwikkelen die gericht zijn tegen macrofagen en daardoor de ontsteking afremmen en de pijn verminderen.

Op basis van de studies bij mensen verwachten we dat we verschillende soorten macrofagen gaan vinden, elk met hun eigen functie en eigenschappen. Als we deze eigenschappen in kaart gebracht hebben kunnen we met die informatie betere methoden ontwikkelen om de macrofagen bij paarden te bestuderen en we kunnen gerichte behandelingen ontwikkelen. Het onderzoek draagt daarmee bij aan de wetenschappelijke kennis op dit gebied, maar ook aan de werkelijke verbetering van de gezondheidszorg van paarden.

 

Hoe gaan wij dit doen?  

In deze studie gaan we macrofagen uit gewrichten van paarden isoleren en in kaart brengen. Macrofagen kunnen veel verschillende functies uitoefenen en daar passen ze hun eigenschappen op aan. Hiervoor moeten ze genen aan en uit zetten en dat kunnen we meten. We gaan van de macrofagen hun gehele genexpressie in kaart brengen met een geavanceerde techniek waarbij we individuele cellen kunnen opvangen en bestuderen. Hiermee kunnen we dus van elke cel bekijken welke functie deze heeft en hoe deze er uit ziet. In het schematische figuur hieronder is te zien welke verschillende macrofagen bij mensen gevonden zijn en welke functies ze hebben. We weten echter niet of dezelfde soorten macrofagen ook bij paarden voorkomen en welke eigenschappen ze dan hebben.

Met behulp van de gegevens over de genexpressie zullen we profielen opstellen van de typen macrofagen die bij paarden voorkomen en welke betrokken zijn bij het ziekteproces en gewrichtsschade en welke macrofagen juist goede eigenschappen hebben. Dit zal veel informatie opleveren over het ziekteproces en het ontstaan van kraakbeenschade bij paarden. Daarna kunnen we deze macrofagen profielen gebruiken om op zoek te gaan naar manieren om alleen de schadelijke macrofagen te bestrijden. Dit zullen we onder anderen doen door gebruik te maken van specifieke eiwitten die de schadelijke macrofagen op hun oppervlak hebben. We kunnen deze eiwitten gebruiken om de macrofagen te volgen in de tijd en om medicijnen te ontwikkelen die aan deze oppervlakte-eiwitten binden.

Figuur A. Schematisch voorbeeld van de verschillende typen macrofagen die bij mensen zijn gevonden en de eiwitten op hun oppervlak die worden gebruikt om ze te identificeren.